W trakcie kontroli podatkowej audytorzy zwracają szczególną uwagę na pewne określone tematy oraz obszary związane z rozliczeniami podatkowymi - na te problemy i kwestie, które są objęte planem kontroli podatkowej obowiązującym organy podatkowe (w tym urzędy skarbowe). Plan kontroli podatkowej ogłasza Ministerstwo Finansów Departament Administracji Podatkowej, Wydział Nadzoru i Organizacji.
Warto zatem znać obszary kontroli podatkowej (wskazane niżej) w celu ich zweryfikowania w swojej działalności gospodarczej.
W dokumencie „Podstawowe Zakresy Obszarów Kontroli Podatkowej" wydanym przez Departament Administracji Podatkowej wskazano następujące obszary tej kontroli:
-
Transakcje wewnątrzwspólnotowe - kontrole u każdego z podatników. W ramach tego obszaru kontroli podlega:
-
brak faktycznego przemieszczenia towaru;
-
niewykazywanie czynności będących wewnątrzwspólnotowym nabyciem towarów, w tym niewystawianie faktur wewnętrznych;
-
błędy w deklarowanych kwotach transakcji pomiędzy podmiotami;
-
błędne podawanie na fakturach numeru identyfikacyjnego kontrahenta zagranicznego;
-
wykazywanie w deklaracjach VAT-7 i informacjach podsumowujących niezgodnych kwot;
-
zawyżanie wartości podstawy opodatkowania WDT;
-
nadużycia związane z importem usług zarówno w zakresie opodatkowania podatkiem VAT, jak i w kontekście nielegalnego transferu dochodów;
-
nadużycia w związku z usługami transportowymi.
-
Straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej - kontrola u każdego podatnika. Tutaj organy podatkowe zwracają uwagę na:
-
straty w środkach trwałych oraz wartościach niematerialnych i prawnych w części pokrytej sumą odpisów amortyzacyjnych;
-
straty powstałe w wyniku likwidacji nie w pełni umorzonych środków trwałych, jeżeli środki te utraciły przydatność gospodarczą na skutek zmiany rodzaju działalności;
-
straty powstałe w wyniku nadmiernych ubytków lub zawinionych niedoborów wyrobów akcyzowych oraz kwestie dotyczące podatku akcyzowego od tych ubytków i niedoborów;
-
straty powstałe w wyniku utraty lub likwidacji samochodów oraz kosztów ich remontów powypadkowych, jeżeli samochody nie były objęte ubezpieczeniem dobrowolnym;
-
straty (koszty) powstałe w wyniku utraty dokonanych przedpłat (zaliczek, zadatków) w związku z niewykonaniem umowy;
-
zawyżanie kosztów uzyskania przychodów (dalej: KUP), w szczególności nieprawidłowe ustalenie odpisów amortyzacyjnych oraz zaliczanie do KUP nakładów mających związek z działalnością inwestycyjną;
-
straty rozliczane z lat ubiegłych, w tym nieprawidłowe odliczanie strat z innych źródeł przychodów niż powstałe, rozliczanie całej straty, rozliczanie więcej niż 50% straty oraz rozliczanie strat pomimo braku dochodu.
-
Usługi budowlane. W tym obszarze kontroli podatkowej podlegają firmy świadczące usługi budowlane, firmy deweloperskie, firmy działające na zasadzie podzleceń od firm deweloperskich.
-
Obowiązek rejestracji VAT - u każdego z podatników. W tym obszarze szczególnej kontroli podatkowej podlega:
-
nieterminowe złożenie zgłoszenia VAT-R;
-
niedeklarowanie i niepłacenie podatku należnego przez podatników, którzy utracili prawo do zwolnienia podmiotowego;
-
nieprowadzenie ewidencji VAT;
-
nieprowadzenie ewidencji, na podstawie której określa się wartość nabywanych towarów z innych państw członkowskich;
-
odliczanie podatku naliczonego pomimo niezłożenia zgłoszenia VAT-R;
-
zaniżanie obrotów opodatkowanych podatkiem VAT;
-
powstawanie uszczupleń w podatku dochodowym od osób prawnych oraz od osób fizycznych (wpływ podatku VAT na rozliczenia w podatku dochodowym).
-
Usługi niematerialne - u każdego podatnika. Tutaj organy podatkowe badają przede wszystkim:
-
usługi doradcze;
-
usługi księgowe;
-
usługi badania rynku;
-
usługi prawne;
-
usługi reklamowe;
-
usługi zarządzenia i kontroli;
-
usługi przetwarzania danych;
-
usługi rekrutacji pracowników i pozyskiwania personelu;
-
usługi gwarancji i poręczeń oraz świadczeń o podobnym charakterze
w aspekcie uznania powyższych usług do KUP (badanie faktycznego wykonania powyższych usług oraz ich związku z uzyskanym przychodem).
-
Podatnicy „uśpieni" - podmioty, które zawiesiły działalność lub wykonują działalność w minimalnym zakresie.
-
Obrót paliwami - kontrola podmiotów zajmujących się dystrybucją paliw, faktyczny zakres i rozmiar tej działalności.
-
Kasy fiskalne - u każdego z podatników. Kontroli podatkowej podlega w szczególności:
-
obowiązek ewidencjonowania obrotu za pomocą kas fiskalnych;
-
dokonywanie sprzedaży z pominięciem kasy fiskalnej;
-
brak wydruków paragonów fiskalnych;
-
nierzetelne zapisy w kasie fiskalnej;
-
zwrot kwot wydatkowanych na zakup kas fiskalnych:
-
brak serwisowania kas fiskalnych.
-
Zaniżanie wysokości obrotu w podatku VAT - u każdego z podatników kontroli podlega:
-
wykazywanie kwot związanych z podatkiem należnym;
-
wykazywanie kwot związanych z podatkiem naliczonym;
-
nieprawidłowe dokumentowanie obrotu podlegającego opodatkowaniu podatkiem VAT.
-
Handel używanymi pojazdami samochodowymi - kontrola podatników dokonujących sprowadzania oraz handlu samochodami, w szczególności samochodami używanymi.
-
Wysokość oraz wpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego - u podatników podlegających zryczałtowanym formom opodatkowania.
Z naszego doświadczenia wynika także, iż kontroli podatkowej powinni spodziewać się podatnicy:
-
występujący o zwrot podatku lub stwierdzenie nadpłaty, w szczególności w zakresie podatku VAT;
-
stosujący szczególne ulgi i zwolnienia z opodatkowania, np. działający w specjalnych strefach ekonomicznych, korzystających z ulg z tytułu premii podatkowej (byłe zwolnienie w podatku dochodowym) oraz premii w podatku VAT od należności przedterminowych, a niezapłaconych przez dłużników;
-
wykazujący stratę podatkową;
-
dokonujący dużych wydatków inwestycyjnych;
-
stosujący uproszczone formy opodatkowania (np. wpłaty zaliczek na podatek dochodowy w sposób uproszczony);
-
dokonujący zapłaty należności do podmiotów zagranicznych - pobieranie i rozliczanie podatku u źródła.
Joanna Patyk
Autorka jest ekspertem w Dziale Doradztwa Podatkowego BDO, Oddział w Katowicach.
<< powrót
