BDO Podatki i Rachunkowość nr 2 (16) Luty 2009
A A A
Kapitał własny(Autor: prof. dr hab. Irena Olchowicz, dr Agnieszka Tłaczała, Źródło: Difin)
Wprowadzenie
Kapitał własny obejmuje następujące kategorie: A. Kapitał (fundusz) własny
Kapitały ujmuje się w księgach rachunkowych z podziałem na ich rodzaje i według zasad określonych przepisami prawa. Kapitał zakładowy wykazuje się w wysokości wpisanej w rejestrze sądowym; oznacza to, że zadeklarowane, lecz niewniesione wkłady kapitałowe ujmuje się jako wielkość ujemną w kapitale własnym (należne wkłady na poczet kapitału) (art. 36.1 i 2). Na dzień bilansowy kapitały własne (z wyjątkiem akcji i udziałów własnych) wycenia się w wartości nominalnej. Akcje i udziały własne na dzień bilansowy wycenia się według ceny nabycia (art. 28.1.9a i 10). Zysk ze sprzedaży akcji i udziałów własnych zwiększa kapitał zapasowy, a strata z ich sprzedaży w pierwszej kolejności ujmowana jest jako zmniejszenie kapitału zapasowego, a następnie zmniejsza wynik lat ubiegłych (art. 36a.1, 2 i 3). Nadwyżkę wartości emisji nad wartością nominalną akcji ujmuje się w kapitale zapasowym (art. 36.2b).
Koszty emisji akcji poniesione przy powstaniu spółki akcyjnej lub podwyższeniu kapitału zakładowego zmniejszają kapitał zapasowy spółki do wysokości nadwyżki wartości emisji nad wartością nominalną akcji, a pozostałą ich część zalicza się do kosztów finansowych (art. 36.2b). Wiele rozwiązań dotyczących kapitałów własnych wynika nie z ustawy o rachunkowości (UoR), ale z przepisów kodeksu spółek handlowych. W standardach międzynarodowych znajdują się jedynie ogólne zapisy dotyczące prezentacji kapitałów w sprawozdaniu.
MSR 39 rozstrzyga problem prezentacji akcji/udziałów własnych w sprawozdaniu finansowym:
MSR 39 § 76. Jeśli jednostka nabyła własne instrumenty kapitałowe, to instrumenty te (nabyte udziały/akcje własne) odejmuje się od kapitału własnego. Nabycie, sprzedaż, emisja lub unicestwienie własnych instrumentów kapitałowych przez jednostkę nie powoduje ujęcia w wyniku finansowym jednostki żadnych zysków lub strat. Takie udziały/akcje własne mogą być nabyte i zatrzymane przez jednostkę lub inną jednostkę będącą członkiem skonsolidowanej grupy. Kwoty zapłacone lub otrzymane ujmuje się bezpośrednio w kapitale własnym.
Zadanie 1
Założenia
W bieżącym okresie sprawozdawczym zewidencjonowano następujące operacje gospodarcze:
Polecenie
Wskazówki
Zgodnie z UoR:
Art. 36.1. Kapitały (fundusze) własne ujmuje się w księgach rachunkowych z podziałem na ich rodzaje i według zasad określonych przepisami prawa, postanowieniami statutu lub umowy o utworzeniu jednostki. Art. 36.2. Kapitał zakładowy spółek kapitałowych, towarzystw ubezpieczeń wzajemnych, fundusz udziałowy spółdzielni wykazuje się w wysokości określonej w umowie lub statucie i wpisanej w rejestrze sądowym. Zadeklarowane, lecz niewniesione wkłady kapitałowe ujmuje się jako należne wkłady na poczet kapitału.
Zgodnie z MSR:
Rozwiązanie
Fragment sprawozdania finansowego:
Bilans Pasywa Kapitał zakładowy 800000 zł Należne wpłaty na kapitał zakładowy (wielkość ujemna) -500000 zł
Pytanie Czy tak samo wyglądałyby księgowania, gdyby nie dokonano rejestracji podwyższenia kapitału?
(...)
Zadanie 5
Założenia
W spółce z o.o. przeznaczono część zysku na podwyższenie kapitału zakładowego, który wynosi 16000 zł. Kwota, o którą zostanie podwyższony kapitał wynosi 8100 zł. Podwyższenie kapitału zakładowego podlega opodatkowaniu u udziałowca podatkiem dochodowym 19%. Podwyższenie zostało wpisane do rejestru.
Polecenie
Wskazówki
Według ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych:
Art. 10.1. Dochodem (przychodem) z udziału w zyskach osób prawnych, z zastrzeżeniem art. 12 ust. 1 pkt 4a i 4b, jest dochód (przychód) faktycznie uzyskany z tego udziału (akcji), w tym także: (...) 4) dochód przeznaczony na podwyższenie kapitału zakładowego, a w spółdzielniach - dochód przeznaczony na podwyższenie funduszu udziałowego oraz dochód stanowiący równowartość kwot przekazanych na ten kapitał (fundusz) z innych kapitałów (funduszy) osoby prawnej.
Art. 22.1. Podatek dochodowy od dochodów (przychodów) z dywidend oraz innych przychodów z tytułu udziału w zyskach osób prawnych mających siedzibę lub zarząd na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z zastrzeżeniem ust. 2, ustala się w wysokości 19% uzyskanego przychodu.
Art. 26.1. Osoby prawne i jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej oraz będące przedsiębiorcami osoby fizyczne, które dokonują wypłat należności z tytułów wymienionych w art. 21 ust. 1 oraz w art. 22, są obowiązane, jako płatnicy, pobierać, z zastrzeżeniem ust. 2, w dniu dokonania wypłaty, zryczałtowany podatek dochodowy od tych wypłat. Jednakże zastosowanie stawki podatku wynikającej z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania albo niepobranie podatku zgodnie z taką umową jest możliwe pod warunkiem udokumentowania miejsca siedziby podatnika do celów podatkowych, uzyskanym od podatnika certyfikatem rezydencji. (...) 2. W razie przeznaczenia dochodu na podwyższenie kapitału zakładowego,
Rozwiązanie
Podatek 19% × 10000 zł = 1900 10000 - 1900 = 8100
Księgowania
Uwaga: niniejszy artykuł stanowi fragment rozdziału 8 „Kapitał własny" książki prof. dr hab. Ireny Olchowicz i dr Agnieszki Tłaczały „Rachunkowość finansowa w przykładach według ustawy o rachunkowości i MSR" wyd. II, wydanej przez Difin, 2008 r. Więcej informacji o tej książce zamieściliśmy w dziale „Praktyczne książki" w nr. 1/2009 Biuletynu BDO Podatki i Rachunkowość.
<< powrót zobacz także artykuły |
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
